Je voelt een scherpe steek in je borst. Of misschien is het eerder een brandend gevoel? Je hart begint sneller te kloppen. Je denkt: wat gebeurt er met mij? Is dit mijn hart?
Je bent niet de enige die dit ervaart. Wij horen dit zeer regelmatig van onze cliënten met het syndroom van Tietze. De pijn zit vaak niet alleen op je borst. Het straalt uit, het trekt, het duwt. En dat maakt het zo verwarrend. Waar komt het vandaan? Waarom doet zoveel pijn?
In dit blog nemen we je mee langs alle plekken waar je pijn kan voelen bij het syndroom van Tietze. Zodat je begrijpt wat er gebeurt. Zodat je weet: dit is logisch. En zodat je hopelijk wat geruster wordt.
Pijn op je borst: het meest herkenbare signaal
De pijn op je borst is vaak het eerste wat je opvalt. En het engste ook. Want pijn op je borst doet je denken aan je hart. Gelukkig is het in de meeste gevallen bij Tietze niet je hart, maar je ribben en borstbeen die pijn doen.
Hoe voelt dit?
Je kan een felle, stekende pijn voelen achter en rond je borstbeen. Soms is het meer een brandend gevoel, alsof er vuur onder je huid zit. Of je voelt een zware druk, alsof er iets op je borst ligt. Vooral de tweede, derde en vierde rib doen pijn. De plek kan rood worden en als je erop drukt, word je bijna gek van de pijn. Je voelt zwellingen, knobbeltjes, pijnlijke plekken. Het is alsof je borstkas te klein is geworden.
Dit is logisch. Waarom? Bij Tietze is het kraakbeen tussen je ribben en borstbeen ontstoken en geïrriteerd. Elke beweging, elke ademhaling, elke aanraking kan dat kraakbeen prikkelen. Het is geen verbeelding. Het doet echt pijn.
Pijn in je rug: de plek die je misschien vergeet
Veel mensen met Tietze hebben ook last van hun rug. Vooral tussen je schouderbladen. Je voelt druk, spanning, soms zelfs stekende pijn. Je schouderbladen voelen zwaar en pijnlijk aan. De spieren eromheen zijn gespannen en moe.
Waarom gebeurt dit? Je borstkas en je rug zijn met elkaar verbonden. Als de voorkant van je ribben pijn doet en ontstoken is, dan gaat de achterkant daar ook onder lijden. Je rug probeert te compenseren, trekt krom, spant aan. De pijn straalt uit. Het is één geheel.
Soms merk je de pijn in je rug zelfs eerder dan de pijn op je borst. Je denkt: het komt door mijn houding, door mijn werk, door het tillen. Totdat de pijn doorschiet naar voren en je beseft: dit hangt allemaal samen.
Ademhalen wordt een uitdaging
Diep ademhalen doet pijn. Je zucht en je voelt een steek. Je hoest of je niest en je lijf protesteert. Je voelt je benauwd, alsof er een strakke band om je borst zit. Je middenrif doet pijn bij elke ademhaling. Soms ga je zelfs hyperventileren, niet omdat je in paniek bent, maar omdat je lijf niet meer weet hoe normaal te ademen.
Dit is geen teken dat het helemaal misgaat. Dit is logisch. Waarom? Bij elke ademhaling bewegen je ribben. Ze gaan omhoog, ze gaan opzij, ze draaien een beetje. Als het kraakbeen ontstoken is, dan doet elke beweging pijn. Je gaat automatisch oppervlakkiger ademen, hoger in je borst. Je schouders gaan omhoog, je nek spant aan. Het is een overlevingsmechanisme. Je lijf probeert de pijn te vermijden.
Maar dit oppervlakkige ademen zorgt weer voor nieuwe problemen. Je krijgt te weinig zuurstof binnen. Je wordt duizelig, gespannen, angstig. Je belandt in een cirkel. De pijn zorgt voor slecht ademen, slecht ademen zorgt voor meer spanning, spanning zorgt voor meer pijn.
Je maag en darmen reageren ook
Je hebt misschien niet verwacht dat je maag en darmen ook last kunnen hebben van Tietze. Maar het gebeurt. Je voelt je opgeblazen, je moet boeren, je hebt last van maagzuur. Je slokdarm voelt gespannen. Je spijsvertering loopt niet lekker.
Hoe kan dit? Je maag, je slokdarm, je darmen liggen vlak achter je borstbeen. Als daar spanning en ontsteking is, dan voelen zij dat ook. Je zenuwstelsel raakt in de war. De zenuwen die je spijsvertering aansturen lopen langs dezelfde plekken als de zenuwen die pijn doorgeven van je ribben. Het signaal raakt door elkaar. Je lijf weet niet meer wat het moet doen.
En als je slecht ademt, dan krijgen je organen minder zuurstof. Ze werken minder goed. Je spijsvertering vertraagt. Je voelt je vol, opgeblazen, oncomfortabel. Het is allemaal met elkaar verbonden.
Je keel voelt gespannen en dicht
Een druk of een brok in je keel. Alsof er iets vastzit. Je moet kuchen, je voelt spanning, soms ben je zelfs een beetje hees. Dit heet het globusgevoel. Het is vervelend en vaak angstig. Je denkt: zit er iets in mijn keel? Kan ik nog wel slikken?
Dit komt doordat de spanning in je borst en nek doortrekt naar je keel. Je spieren spannen aan, je stembanden worden gespannen, je ademhaling is niet ontspannen. Het is een reactie op de pijn en de stress die je lijf ervaart. Het is niet gevaarlijk, maar wel vervelend.
Angst en paniek: de onzichtbare pijn
Hartkloppingen. Paniekaanvallen. Hyperventilatie. Je voelt je angstig, gespannen, alsof er elk moment iets ergs kan gebeuren. Dit zijn geen verbeelde klachten. Dit is echt. En het hoort bij Tietze.
Waarom? Pijn op je borst roept angst op. Je denkt aan je hart. Je denkt: dit gaat niet goed. Die angst zorgt voor stress. Stress zorgt voor adrenaline en cortisol in je bloed. Je hart gaat sneller kloppen. Je ademt sneller en oppervlakkiger. Je raakt in paniek. De paniek zorgt voor meer spanning in je lijf, meer pijn, meer angst. Je belandt in een negatieve spiraal.
Wij zien dit zo vaak. En het is belangrijk dat je weet: je bent niet gek. Je lijf reageert logisch op wat er gebeurt. Het is tijd om de cirkel te doorbreken. Door te begrijpen wat er gebeurt. Door je lijf weer tot rust te laten komen. Door mildheid voor jezelf te hebben.
De pijn straalt uit: nek, schouder, arm
De pijn blijft niet alleen op je borst en rug. Hij trekt door naar je nek, je schouder, je arm. Je denkt: heb ik nu ook nog last van mijn schouder? Komt dit ook door Tietze?
Ja, dat kan. De zenuwen en spieren in je bovenlijf hangen allemaal met elkaar samen. Als je ribben en borstbeen pijn doen, dan gaan de spieren eromheen aanspannen. Die spanning trekt door naar je nek en schouder. Je arm kan pijnlijk worden, moe aanvoelen, zelfs een beetje tintelen. Het is geen hartaanval. Het is uitstralende pijn.
Bewegingen van je arm en schouder kunnen pijnlijk zijn. Je merkt dat je je arm minder gebruikt, dat je je schouder optrekt, dat je je nek stijf houdt. Je lijf probeert zichzelf te beschermen. Maar daardoor worden andere spieren overbelast en krijg je nieuwe pijnplekken.
Wat kan je doen met al deze pijnplekken?
Je hebt nu gelezen waar je overal pijn kan voelen bij het syndroom van Tietze. Misschien herken je veel. Misschien denk je: dit is precies wat ik voel. En misschien vraag je je af: hoe kom ik hier vanaf?
Het begint met begrijpen. Begrijpen dat al deze klachten logisch zijn. Dat ze met elkaar samenhangen. Dat je niet gek bent. Dat je lijf probeert te overleven en zich te beschermen.
Daarna komt de volgende stap: zorgen dat je lijf weer tot rust komt. Dat je ribben en borstbeen soepel worden. Dat je ademhaling weer normaal wordt. Dat je spanning kan loslaten. Dat je angst mag zakken.
Dit kan via verschillende wegen:
🤲 Manuele therapie om je gewrichten en ribben weer los te maken
🫁 Ademtherapie om te leren hoe je weer rustig en diep kan ademen
✨ Cranio sacraal therapie om je zenuwstelsel tot rust te brengen en de diepe oorzaak van pijn helder krijgen
🧘 Ontspanning via yoga, sauna, massage
🐟 Ontstekingsremmende voeding zoals vette vis en weinig koolhydraten
🌳 Beweging in de natuur
🌙 Rust in je hoofd
Het is geen quick fix. Het is een reis. Maar elke stap telt. Elke keer dat je iets doet wat jou helpt, kom je een stukje dichter bij jezelf. Bij een lijf dat weer vrij voelt. Bij een leven met minder pijn en meer ruimte.
Bronnen en wetenschappelijke verdiepende literatuur: syndroom van Tietze en pijn
Mayou R. Chest pain, palpitations and panic. J Psychosom Res. 1998 Jan;44(1):53-70. doi: 10.1016/s0022-3999(97)00209-2. PMID: 9483464.
Huis In 't Veld MA, Cullen L, Mahler SA, Backus BE, Dezman ZDW, Mattu A. The Fast and the Furious: Low-Risk Chest Pain and the Rapid Rule-Out Protocol. West J Emerg Med. 2017 Apr;18(3):474-478. doi: 10.5811/westjem.2016.12.32676. Epub 2017 Feb 27. PMID: 28435499; PMCID: PMC5391898.
Mendelson S, Anbukkarasu P, Cassisi JE, Zaman W. Gastrointestinal functioning and menstrual cycle phase in emerging young adult women: a cross-sectional study. BMC Gastroenterol. 2023 Nov 21;23(1):406. doi: 10.1186/s12876-023-03036-3. PMID: 37990300; PMCID: PMC10664285.
Hoeger Bement MK, Rasiarmos RL, DiCapo JM, Lewis A, Keller ML, Harkins AL, Hunter SK. The role of the menstrual cycle phase in pain perception before and after an isometric fatiguing contraction. Eur J Appl Physiol. 2009 May;106(1):105-12. doi: 10.1007/s00421-009-0995-8. Epub 2009 Feb 3. PMID: 19189119.
Iacovides S, Avidon I, Baker FC. Does pain vary across the menstrual cycle? A review. Eur J Pain. 2015 Nov;19(10):1389-405. doi: 10.1002/ejp.714. Epub 2015 Apr 21. PMID: 25899177.
Briggs LA. Deciphering chest pain in women. Nurse Pract. 2018 Apr 19;43(4):25-33. doi: 10.1097/01.NPR.0000531071.96311.9f. PMID: 29557896.
Johnson N, Siew S, Black S. Women in pain medicine. Br J Anaesth. 2023 Nov;131(5):801-804. doi: 10.1016/j.bja.2023.06.043. Epub 2023 Jul 11. PMID: 37442726.
Safdar B, D'Onofrio G. Women and Chest Pain: Recognizing the Different Faces of Angina in the Emergency Department. Yale J Biol Med. 2016 Jun 27;89(2):227-38. PMID: 27354848; PMCID: PMC4918863.
Kaur G, Oliveira-Gomes D, Rivera FB, Gulati M. Chest Pain in Women: Considerations From the 2021 AHA/ACC Chest Pain Guideline. Curr Probl Cardiol. 2023 Jul;48(7):101697. doi: 10.1016/j.cpcardiol.2023.101697. Epub 2023 Mar 14. PMID: 36921653.
McCann GP, Gulsin GS. Precision Diagnostics for Chest Pain in Women: Time to Give Stress CMR a Spin? JACC Cardiovasc Imaging. 2023 Jun;16(6):765-767. doi: 10.1016/j.jcmg.2023.01.003. Epub 2023 Feb 22. PMID: 36883524.
Sullivan AK, Holdright DR, Wright CA, Sparrow JL, Cunningham D, Fox KM. Chest pain in women: clinical, investigative, and prognostic features. BMJ. 1994 Apr 2;308(6933):883-6. doi: 10.1136/bmj.308.6933.883. PMID: 8173366; PMCID: PMC2539855.
Lenert ME, Avona A, Garner KM, Barron LR, Burton MD. Sensory Neurons, Neuroimmunity, and Pain Modulation by Sex Hormones. Endocrinology. 2021 Aug 1;162(8):bqab109. doi: 10.1210/endocr/bqab109. PMID: 34049389; PMCID: PMC8237991.
Athnaiel O, Cantillo S, Paredes S, Knezevic NN. The Role of Sex Hormones in Pain-Related Conditions. Int J Mol Sci. 2023 Jan 18;24(3):1866. doi: 10.3390/ijms24031866. PMID: 36768188; PMCID: PMC9915903.
Zhang L, Zhao Y, Liu X, Chen J, Sun M, Zhang J, Zhang W. Changes in sex hormones and their interactions are related to pain perception between different menstrual subphases. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol. 2023 Sep 1;325(3):R280-R289. doi: 10.1152/ajpregu.00275.2022. Epub 2023 Jul 17. PMID: 37458377; PMCID: PMC10625833.
Kifle ZD, Tian J, Aitken D, Melton PE, Cicuttini F, Jones G, Pan F. Associations between endogenous sex hormones and multisite chronic musculoskeletal pain. Br J Anaesth. 2025 Mar;134(3):793-803. doi: 10.1016/j.bja.2024.11.021. Epub 2024 Dec 19. PMID: 39706703; PMCID: PMC11867097.
Wankhar D, Prabu Kumar A, Vijayakumar V, A V, Balakrishnan A, Ravi P, Rudra B, K M. Effect of Meditation, Mindfulness-Based Stress Reduction, and Relaxation Techniques as Mind-Body Medicine Practices to Reduce Blood Pressure in Cardiac Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis. Cureus. 2024 Apr 17;16(4):e58434. doi: 10.7759/cureus.58434. PMID: 38765359; PMCID: PMC11099499.
Biltz RG, Sawicki CM, Sheridan JF, Godbout JP. The neuroimmunology of social-stress-induced sensitization. Nat Immunol. 2022 Nov;23(11):1527-1535. doi: 10.1038/s41590-022-01321-z. Epub 2022 Nov 11. PMID: 36369271; PMCID: PMC10000282.
Miller GE, Chen E, Sze J, Marin T, Arevalo JM, Doll R, Ma R, Cole SW. A functional genomic fingerprint of chronic stress in humans: blunted glucocorticoid and increased NF-kappaB signaling. Biol Psychiatry. 2008 Aug 15;64(4):266-72. doi: 10.1016/j.biopsych.2008.03.017. Epub 2008 Apr 28. PMID: 18440494; PMCID: PMC2581622.
Sapolsky RM, Krey LC, McEwen BS. The neuroendocrinology of stress and aging: the glucocorticoid cascade hypothesis. Endocr Rev. 1986 Aug;7(3):284-301. doi: 10.1210/edrv-7-3-284. PMID: 3527687.
Mishra AK, Varma AR. A Comprehensive Review of the Generalized Anxiety Disorder. Cureus. 2023 Sep 28;15(9):e46115. doi: 10.7759/cureus.46115. PMID: 37900518; PMCID: PMC10612137.
Karin O, Raz M, Tendler A, Bar A, Korem Kohanim Y, Milo T, Alon U. A new model for the HPA axis explains dysregulation of stress hormones on the timescale of weeks. Mol Syst Biol. 2020 Jul;16(7):e9510. doi: 10.15252/msb.20209510. PMID: 32672906; PMCID: PMC7364861.
Schuurmans AAT, Nijhof KS, Cima M, Scholte R, Popma A, Otten R. Alterations of autonomic nervous system and HPA axis basal activity and reactivity to acute stress: a comparison of traumatized adolescents and healthy controls. Stress. 2021 Nov;24(6):876-887. doi: 10.1080/10253890.2021.1900108. Epub 2021 Apr 16. PMID: 33860734.
Barel E, Abu-Shkara R, Colodner R, Masalha R, Mahagna L, Zemel OC, Cohen A. Gonadal hormones modulate the HPA-axis and the SNS in response to psychosocial stress. J Neurosci Res. 2018 Aug;96(8):1388-1397. doi: 10.1002/jnr.24259. Epub 2018 May 9. PMID: 29741787.
Kassab M, Katyal A, Franciosi S, Sanatani S. Chest Pain in Children: Is It Another "Growing Pain"? Paediatr Neonatal Pain. 2025 Mar 24;7(1):e70003. doi: 10.1002/pne2.70003. PMID: 40134780; PMCID: PMC11933443.
Seng JJB, Kho ZC, Kaur N. Premature Calcification of Costochondral Cartilage: A Scoping Review of the Literature. Cureus. 2024 Dec 8;16(12):e75328. doi: 10.7759/cureus.75328. PMID: 39776747; PMCID: PMC11706305.
Rokicki W, Rokicki M, Rydel M. What do we know about Tietze's syndrome? Kardiochir Torakochirurgia Pol. 2018 Sep;15(3):180-182. doi: 10.5114/kitp.2018.78443. Epub 2018 Sep 24. PMID: 30310397; PMCID: PMC6180027.
Ayloo A, Cvengros T, Marella S. Evaluation and treatment of musculoskeletal chest pain. Prim Care. 2013 Dec;40(4):863-87, viii. doi: 10.1016/j.pop.2013.08.007. PMID: 24209723.
Proulx AM, Zryd TW. Costochondritis: diagnosis and treatment. Am Fam Physician. 2009 Sep 15;80(6):617-20. PMID: 19817327.
Mott T, Jones G, Roman K. Costochondritis: Rapid Evidence Review. Am Fam Physician. 2021 Jul 1;104(1):73-78. PMID: 34264599.
Jurik AG, Graudal H. Sternocostal joint swelling--clinical Tietze's syndrome. Report of sixteen cases and review of the literature. Scand J Rheumatol. 1988;17(1):33-42. doi: 10.3109/03009748809098757. PMID: 3285453.
Barranco-Trabi J, Mank V, Roberts J, Newman DP. Atypical Costochondritis: Complete Resolution of Symptoms After Rib Manipulation and Soft Tissue Mobilization. Cureus. 2021 Apr 8;13(4):e14369. doi: 10.7759/cureus.14369. PMID: 33976991; PMCID: PMC8106472.
Schumann JA, Sood T, Parente JJ. Costochondritis. 2024 Apr 20. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan–. PMID: 30422526.
Collins RA, Ray N, Ratheal K, Colon A. Severe post-COVID-19 costochondritis in children. Proc (Bayl Univ Med Cent). 2021 Sep 27;35(1):56-57. doi: 10.1080/08998280.2021.1973274. PMID: 34966216; PMCID: PMC8477585.
McConaghy JR, Sharma M, Patel H. Acute Chest Pain in Adults: Outpatient Evaluation. Am Fam Physician. 2020 Dec 15;102(12):721-727. PMID: 33320506.
Ergenç İ, Şanal Toprak C, Odabaşı Z. Staphylococcus aureus costochondritis and chest wall abscess in a COVID-19 patient treated with tocilizumab. Turk J Phys Med Rehabil. 2021 Sep 1;67(3):382-385. doi: 10.5606/tftrd.2021.8208. PMID: 34870129; PMCID: PMC8607000.
Gorospe-Sarasúa L, Gallego-Rivera JI, Muñoz-Molina GM, Mirambeaux-Villalona RM, Ajuria-Illarramendi O, González-García A, Barbolla-Díaz I. Costocondritis y espondilitis diferidas por Candida en paciente post-COVID-19 tratado previamente con corticoides, antibióticos y tocilizumab [Delayed Candida Costochondritis and Spondylitis in a Post-COVID-19 Patient Previously Treated With Corticosteroids, Antibiotics, and Tocilizumab]. Arch Bronconeumol. 2021 Apr;57:48-50. Spanish. doi: 10.1016/j.arbres.2020.12.002. Epub 2020 Dec 28. PMID: 34629649; PMCID: PMC7832559.
Rushton S, Carman MJ. Chest Pain: If It Is Not the Heart, What Is It? Nurs Clin North Am. 2018 Sep;53(3):421-431. doi: 10.1016/j.cnur.2018.04.009. Epub 2018 Jul 11. PMID: 30100007.
Rabey, M, 2008, Costochondritis: Are the symptoms and signs due to neurogenic inflammation. Two cases that responded to manual therapy directed towards posterior spinal structures, Manual Therapie 13, 82-86
Chest Pain in Focal Musculoskeletal Disorders, Mette Jensen Stochkendahl, MSca,b,*, Henrik Wulff Christensen, DC, MD, PhDb
Grindstaff T, Treatment of a female collegiate rower withcostochondritis: a case report, Curry School of Education and Department of Athletics, University of Virginia, USA
Qureshi A, Nazeef A, Ali H, Gyawali J, Subhan N. Tubercular Costochondritis Presenting as Chest Wall Swelling: A Case Report of an Atypical Tuberculosis Presentation. Cureus. 2024 Aug 29;16(8):e68158. doi: 10.7759/cureus.68158. PMID: 39347238; PMCID: PMC11439087.
Inoue K, Minamino T. How to Approach Patients with Acute Chest Pain. Rev Cardiovasc Med. 2024 Aug 22;25(8):302. doi: 10.31083/j.rcm2508302. PMID: 39228492; PMCID: PMC11366986.
Jones DB, Abbott BG. Which Test is Best for Pain in the Chest? R I Med J (2013). 2025 Feb 3;108(2):16-22. PMID: 39878658.
Mohammad S, Chandio B, Soomro AA, Lakho S, Ali Z, Ali Soomro Z, Shaukat F. Depression and Anxiety in Patients with Gastroesophageal Reflux Disorder With and Without Chest Pain. Cureus. 2019 Nov 8;11(11):e6103. doi: 10.7759/cureus.6103. Erratum in: Cureus. 2019 Dec 10;11(12):c25. doi: 10.7759/cureus.c25. PMID: 31763106; PMCID: PMC6858267.
Shaballout N, Aloumar A, Manuel J, May M, Beissner F. Lateralization and Bodily Patterns of Segmental Signs and Spontaneous Pain in Acute Visceral Disease: Observational Study. J Med Internet Res. 2021 Aug 27;23(8):e27247. doi: 10.2196/27247. PMID: 34448718; PMCID: PMC8459716.
Roldan CJ, Huh BK. Iliocostalis Thoracis-Lumborum Myofascial Pain: Reviewing a Subgroup of a Prospective, Randomized, Blinded Trial. A Challenging Diagnosis with Clinical Implications. Pain Physician. 2016 Jul;19(6):363-72. PMID: 27454266.
Jacobs MLYE, Janssen L, Stassen LPS, Scheltinga MRM, Roumen RMH. Visceral symptoms in patients with anterior cutaneous nerve entrapment syndrome (ACNES): expression of viscerosomatic reflexes? Hernia. 2024 Feb;28(1):127-134. doi: 10.1007/s10029-023-02827-7. Epub 2023 Jul 1. PMID: 37393208; PMCID: PMC10891241.
Gay T, Olympia RP. Distress in My Chest: The Approach to a Student Presenting With "Chest Pain". NASN Sch Nurse. 2018 Nov;33(6):366-371. doi: 10.1177/1942602X18789257. Epub 2018 Aug 3. PMID: 30073918.
Sik EC, Batt ME, Heslop LM. Atypical chest pain in athletes. Curr Sports Med Rep. 2009 Mar-Apr;8(2):52-8. doi: 10.1249/jsr.0b013e31819c7d01. PMID: 19280769.
Expert Panel on Thoracic Imaging; Stowell JT, Walker CM, Chung JH, Bang TJ, Carter BW, Christensen JD, Donnelly EF, Hanna TN, Hobbs SB, Johnson BD, Kandathil A, Lo BM, Madan R, Majercik S, Moore WH, Kanne JP. ACR Appropriateness Criteria® Nontraumatic Chest Wall Pain. J Am Coll Radiol. 2021 Nov;18(11S):S394-S405. doi: 10.1016/j.jacr.2021.08.004. PMID: 34794596.
Boules M, Michael M, Chang J, Vrooman B, Kroh M, Rizk M. Not all abdominal pain is gastrointestinal. Cleve Clin J Med. 2016 Jan;83(1):29-35. doi: 10.3949/ccjm.83a.14082. PMID: 26760520.
Ikehira H, Kinjo M, Nagase Y, Aoki T, Ito H. Acute pan-costochondritis demonstrated by gallium scintigraphy. Br J Radiol. 1999 Feb;72(854):210-11. doi: 10.1259/bjr.72.854.10365077. PMID: 10365077.
Talucci RC, Webb WR. Costal chondritis: the costal arch. Ann Thorac Surg. 1983 Mar;35(3):318-21. doi: 10.1016/s0003-4975(10)61566-4. PMID: 6830368.
Rumball JS, Lebrun CM, Di Ciacca SR, Orlando K. Rowing injuries. Sports Med. 2005;35(6):537-55. doi: 10.2165/00007256-200535060-00005. PMID: 15974636.
Zhao Y, Gu Y, Zhang B. Associations of triglyceride-glucose (TyG) index with chest pain incidence and mortality among the U.S. population. Cardiovasc Diabetol. 2024 Mar 30;23(1):111. doi: 10.1186/s12933-024-02209-y. PMID: 38555461; PMCID: PMC10981836.
Cackovic C, Nazir S, Marwaha R. Panic Disorder. 2023 Aug 6. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan–. PMID: 28613692.
Dammen T, Bringager CB, Arnesen H, Ekeberg O, Friis S. A 1-year follow-up study of chest-pain patients with and without panic disorder. Gen Hosp Psychiatry. 2006 Nov-Dec;28(6):516-24. doi: 10.1016/j.genhosppsych.2006.08.005. PMID: 17088168.
Bringager CB, Gauer K, Arnesen H, Friis S, Dammen T. Nonfearful panic disorder in chest-pain patients: status after nine-year follow-up. Psychosomatics. 2008 Sep-Oct;49(5):426-37. doi: 10.1176/appi.psy.49.5.426. PMID: 18794512.
Nardi AE, Valença AM, Lopes FL, Nascimento I, Mezzasalma MA, Zin WA. Clinical features of panic patients sensitive to hyperventilation or breath-holding methods for inducing panic attacks. Braz J Med Biol Res. 2004 Feb;37(2):251-7. doi: 10.1590/s0100-879x2004000200013. Epub 2004 Jan 30. PMID: 14762581.
Dammen T, Arnesen H, Ekeberg O, Friis S. Psychological factors, pain attribution and medical morbidity in chest-pain patients with and without coronary artery disease. Gen Hosp Psychiatry. 2004 Nov-Dec;26(6):463-9. doi: 10.1016/j.genhosppsych.2004.08.004. PMID: 15567212.
Heppell JL, Denis I, Turcotte S, Fleet RP, Dionne CE, Foldes-Busque G. Incidence of panic disorder in patients with non-cardiac chest pain and panic attacks. J Health Psychol. 2021 Jun;26(7):985-994. doi: 10.1177/1359105319859062. Epub 2019 Jun 28. PMID: 31250658.
