Je voelt je moe, ook al heb je geslapen. Je komt moeilijk van de bank af. Taken die je normaal zo deed, voelen nu als een berg. Je verliest interesse in dingen die je altijd leuk vond. Misschien grijp je vaker naar je telefoon, naar snoep of naar iets anders dat je even dat fijne gevoel geeft. Maar het blijft niet hangen. Je vraagt je af: wat is er met me aan de hand?
Dit zijn signalen die kunnen wijzen op een dopamine tekort in het brein. Dopamine is een stof in je hersenen en daarbuiten in je lichaam. Hier hebben we het over de neurotransmitter in de hersenen die je helpt in beweging te komen, je gemotiveerd houdt en je plezier laat voelen. Als er te weinig van is, merk je dat in je hele lijf en in je leven.
Wat doet dopamine eigenlijk?
Dopamine wordt vaak het "motivatiehormoon" genoemd, maar het is zoveel meer. Het helpt je om:
🎯 In beweging te komen en door te zetten
🎯 Plezier te ervaren in activiteiten
🎯 Je te concentreren en gefocust te blijven
🎯 Doelen te stellen en te bereiken
🎯 Je beloond te voelen als je iets hebt bereikt
Dopamine zorgt dat je letterlijk en figuurlijk in beweging komt. Het geeft je de drive om iets te willen, om ergens naartoe te gaan, om te ontdekken. Zonder genoeg dopamine voelt alles zwaar en leeg.
Dopamine tekort symptomen: zo herken je het
Er zijn verschillende signalen die kunnen wijzen op te weinig dopamine. Deze komen voort uit 3 hoofdpaden die dopamine in het brein in balans houdt, je beloningsysteem, een stuk van je motorisch beweegsysteem en het systeem dat hormonen in je brein vrijmaakt. Dit is een breed scala aan functies., vandaar dat je ook een brede hoeveelheid dingen die je kan ervaren wanneer de balans ontbreekt. Herken je er een paar?
🔴 Je voelt je lusteloos en zonder energie
Je komt moeilijk in beweging. Zelfs kleine dingen voelen als een opgave. Je ligt op de bank en weet dat je dingen moet doen, maar je komt er niet toe. De energie is er gewoon niet.
🔴 Geen zin meer in dingen die je altijd leuk vond
Hobby's, sporten, tijd met vrienden... het trekt je niet meer. Je voelt je vlak. Alsof er een laagje grijs over alles heen ligt. Plezier voelt ver weg.
🔴 Moeite met concentreren
Je bent snel afgeleid. Je leest een zin en bent alweer met iets anders bezig. Taken die focus vragen, kosten je ontzettend veel moeite. Je hoofd voelt wazig.
🔴 Je zoekt steeds snelle bevrediging
Social media, snoep, online shoppen, gamen... je merkt dat je steeds vaker naar deze dingen grijpt. Ze geven je even een kick, maar daarna voel je je leeg. En dan wil je weer. Het is een cirkel die maar doorgaat.
🔴 Sombere gevoelens of een lage stemming
Je voelt je down. Somber. Soms zelfs hopeloos. Het leven voelt zwaar en vermoeiend. Je mist de lichte, vrolijke momenten.
Dopamine speelt ook een rol in je slaap-waakritme. Te weinig dopamine kan ervoor zorgen dat je moeite hebt in slaap te komen of juist te veel slaapt, maar niet uitgerust wakker wordt.
Stijfheid, langzame bewegingen, moeite met fijne motoriek. Dopamine heeft ook invloed op je bewegingen. Bij ernstige tekorten (in je brein), zoals bij de ziekte van Parkinson, zie je dit heel duidelijk. Maar ook bij lichtere tekorten kun je last krijgen van stijfheid of trager bewegen.
Waarom ontstaat een dopamine tekort?
Waarom ontstaat een dopamine tekort?
Er zijn verschillende redenen waarom je dopamine te laag kan zijn:
🔥 Langdurige stress
Bij aanhoudende stress raakt je systeem uitgeput. Je maakt eerst te veel cortisol aan, maar uiteindelijk raken je stresshormonen en ook je dopamine uit balans. Je lichaam kan het niet meer bijbenen.
🚶♀️ Te weinig beweging en te weinig zonlicht
Je lijf verwacht beweging en daglicht. Als je veel binnen zit, weinig beweegt en weinig zonlicht ziet, daalt je dopamine. Je brein krijgt niet de prikkels die het nodig heeft om dopamine aan te maken.
🍔 Slechte voeding
Dopamine wordt gemaakt uit eiwitten. Als je te weinig eiwitten eet of te veel suiker en bewerkte voeding, krijgt je brein niet de bouwstenen die het nodig heeft.
📱 Te veel snelle bevrediging
Social media, games, snoep, porno, gokken... dit zijn allemaal dingen die een snelle dopamine-piek geven. Je brein went hieraan. Het wil steeds meer. De natuurlijke, gezonde manier van dopamine aanmaken raakt verstoord. Je raakt gewend aan die snelle kicks en normale dingen geven je geen voldoening meer.
😴 Te weinig slaap
Tijdens je slaap herstelt je brein en maakt het stoffen aan die je nodig hebt. Als je slecht slaapt, komt ook je dopamine tekort.
🧬 Genetische aanleg
Sommige mensen hebben van nature een lager dopamine niveau. Dit betekent niet dat er niets aan te doen is, maar het vraagt wel extra aandacht.
⚡ Te snelle afbraak van dopamine
Je hebt voor alle stoffen in je lichaam aanmaak en afbraak nodig. Voor dopamine zijn er bepaalde enzymen die dit werk doen (MAO-A, MAO-B, ALDH en COMT). Deze enzymen zijn multitaskers en doen veel meer dan alleen dopamine afbreken. Wanneer ze het druk hebben kan er een ophoping plaatsvinden, een soort file van af te breken stoffen. Als dit gebeurt blijft dopamine te lang actief en wordt het effect vergroot. Ze kunnen het ook rustig hebben bij gebrek aan werk en daardoor dopamine juist te snel afbreken. Ook kan dit proces versneld worden door genetische triggers. Je komt dan met te weinig dopamine te zitten.
♀️ Verschil tussen man en vrouw
Vrouwen zijn zo'n 30 procent meer dopaminerg dan mannen. Dit komt door het vorige punt. De enzymen hebben het bij vrouwen drukker omdat er meer vrouwelijke hormonen zijn die door dezelfde enzymen afgebroken moeten worden. Vanuit de maandelijkse cyclus verschilt dit ook per fase waarin je je bevindt, wat resulteert in meer of minder effect van dopamine. Ook dit kan naar een tekort gaan.
🔋 Slecht werkende energiefabrieken in je cellen
Elke zenuwcel in het brein heeft duizenden werkende energiecentrales (mitochondriën) die van alles doen. Ze produceren ook hormonen en neurotransmitters. Disfunctie hierin verstoort die aanmaak en kan een tekort opleveren. Een klap op het hoofd, ziek zijn, chronische irritatie door toxines, slechte voeding, weinig bewegen en veel meer dingen hebben negatieve invloed op de functie van die energiefabrieken.
🥑 Verkeerde vetten in je lichaam
Cholesterol hangt hiermee samen omdat dit in de mitochondriën de bouwsteen is waaruit de verschillende hormonen en neurotransmitters worden gemaakt. Bij een gebrek aan cholesterol, opgebouwd uit goede vetten, door te veel frituur en flink bewerkt voedsel, kan er niet goed worden gebouwd aan onder andere dopamine.
Dopamine tekort symptomen herkennen bij jezelf: ben jij aan de beurt?
Als je meerdere van deze signalen herkent, kan het zijn dat je dopamine te laag is. Dit is geen diagnose, maar het is wel een uitnodiging om te kijken naar wat je nodig hebt. Wat vraagt jouw lijf van je? Waar loop je al een tijdje omheen?
Misschien voel je al een tijdje dat het niet klopt. Dat je niet lekker in je vel zit. Dat je meer wilt, maar het niet lukt. Dit is logisch. Waarom? Omdat je dopamine te laag is. En zonder genoeg dopamine kom je niet in beweging. Je blijft hangen.
Het goede nieuws? Er is een weg terug. Je kan je dopamine op een gezonde, natuurlijke manier weer op peil krijgen.
Hoe kom je op een natuurlijke manier van dopamine tekort symptomen af?
De oplossing zit niet in pillen of snelle trucjes. Het zit in teruggaan naar wat je lijf verwacht. Naar wat natuurlijk is. Hier zijn de belangrijkste stappen:
🌅 Ga naar buiten, vooral in de ochtend
Zonlicht op je gezicht en in je ogen, vooral in de ochtend, helpt je dopamine aanmaken. Het geeft je brein het signaal: de dag begint. Ga naar buiten. Zelfs als het bewolkt is. Zelfs als het regent. Tien minuten kan al helpen.
🚶♀️ Beweeg
Bewegen, vooral buiten in de natuur, geeft een enorme boost aan je dopamine. Het hoeft niet zwaar te zijn. Wandelen, fietsen, een rondje door het bos... het helpt allemaal. Je lijf verwacht beweging. Geef het wat het nodig heeft.
🥚 Eet eiwitten
Dopamine wordt gemaakt uit de bouwsteen tyrosine, die je vindt in eiwitten. Eet voldoende vis, vlees, eieren, peulvruchten, noten. Zorg dat je brein de bouwstenen krijgt die het nodig heeft.
📵 Verminder snelle bevrediging
Dit is misschien wel de lastigste stap, maar ook de belangrijkste. Haal je telefoon weg. Beperk social media. Stop met snoepen tussen de maaltijden door. Geef je brein de kans om weer gevoelig te worden voor natuurlijke dopamine. Dit voelt in het begin rot. Je mist die snelle kicks. Maar na een tijdje merk je dat je weer plezier krijgt in normale dingen.
😴 Slaap goed
Zorg voor voldoende slaap. Ga op vaste tijden naar bed. Maak je slaapkamer donker en koel. Lees hier meer over hoe je beter slaapt>>
🏔️ Zoek uitdaging in de natuur
Ga een berg op. Loop een nieuw pad. Ontdek iets nieuws in de natuur. Dit geeft op een gezonde manier dopamine. Je brein krijgt de uitdaging en de beloning die het zoekt, maar dan op een manier die je goed doet.
🧘♀️ Neem tijd voor herstel
Stress minder. Plan rust in. Geef jezelf toestemming om te ontspannen. Dit is geen luxe, maar noodzaak. Je brein heeft tijd nodig om te herstellen.
Dopamine tekort symptomen: je bent niet alleen
Als je dit leest en je herkent jezelf, weet dan: je bent niet de enige. Heel veel mensen worstelen hiermee. Het moderne leven, met alle prikkels, stress en weinig natuurlijke input, maakt het lastig om je dopamine op peil te houden.
Maar er is een weg terug. Het begint bij herkennen. Bij eerlijk zijn naar jezelf. Bij kleine stappen zetten. Je hoeft het niet allemaal in één keer goed te doen. Elke stap telt.
Wil je hier meer over weten? Wil je hulp bij het vinden van jouw weg naar meer energie en motivatie? Je bent van harte welkom in onze praktijk. Wij kijken met je mee. Naar wat jij nodig hebt. Naar wat er speelt. En samen zoeken we naar wat jou helpt om weer in beweging te komen.
Want dat verdien je. Om je weer goed te voelen. Om plezier te hebben. Om te leven, niet alleen maar te overleven 🌿
