Opgekropte emoties en lichamelijke klachten: waarom je lijf schreeuwt om aandacht
Je voelt je gespannen. Je schouders zitten hoog, je kaak staat strak en je buik voelt aan alsof er een steen in ligt. 's Nachts lig je wakker, je gedachten malen door. Overdag voel je je moe en gejaagd tegelijk. Je vraagt je af: waar komt dit vandaan?
Misschien ken je dit gevoel wel. Die onderstroom van iets wat niet klopt. Iets wat je niet kunt benoemen, maar wat wel constant aanwezig is. Het kan zijn dat je te maken hebt met opgekropte emoties en lichamelijke klachten die daaruit voortkomen. Je lijf vertelt je iets. Maar wat?
Waarom opgekropte emoties lichamelijke klachten geven
Je lichaam en je emoties zijn niet gescheiden. Ze werken samen. Als er iets in je leeft wat je niet uit, niet mag voelen of waar je geen ruimte voor hebt, dan blijft het hangen. In je spieren, je weefsels, je zenuwstelsel en zelfs je cellen.
Stel je voor: je bent boos, maar je slikt het in. Je bent verdrietig, maar je houdt je groot. Je voelt angst, maar je gaat gewoon door. Wat gebeurt er dan? Die emotie verdwijnt niet zomaar. Die blijft in je systeem zitten. Je lijf houdt het vast. En dat kost energie. Heel veel energie.
Opgekropte emoties en lichamelijke klachten gaan hand in hand. Want als jouw lijf constant in de weer is met het in bedwang houden van gevoelens, dan blijft je zenuwstelsel geactiveerd. Je blijft alert. Je ontspant niet echt. En dat voel je.
Het emotionele motorsysteem: waar jouw opgekropte emoties zich verstoppen
Er zijn bepaalde plekken in je lijf waar emoties zich het liefst vastzetten. Wij noemen dit het emotionele motorsysteem. Het zijn de gebieden die je helpen alert te ijn, in actie te komen, te bewegen, te reageren. Maar ook de gebieden die vastklemmen als je emoties niet de ruimte krijgen.
Je kaken
Je kaak is de plek waar je letterlijk op je tanden bijt. Waar je je mond houdt. Waar je woorden inslikt. Als je boos bent maar het niet uit, dan spant je kaak zich aan. Als je verdrietig bent maar je huilt niet, dan klemt je kaak dicht.
Herken je dit? Hoofdpijn, een stijve kaak, kiespijn zonder dat er iets mis is met je tanden. Misschien zelfs TMD klachten. Dit zijn signalen. Je kaak houdt vast wat jij niet durft of kunt zeggen.
Je keel
Zit er iets vast in je keel? Dat beklemmende gevoel, alsof je niet goed kunt slikken of alsof er een prop zit die maar niet weg wil? Dit is vaak het teken dat er woorden zijn die je niet hebt kunnen zeggen. Dingen die je hebt ingeslikt in plaats van uitgesproken. Je keel is de doorgang van wat er in je leeft naar de buitenwereld. Als die doorgang geblokkeerd is, blijven emoties hangen.
Je nek en schouders
Je nek en schouders dragen letterlijk de last. De last van verantwoordelijkheid, van zorgen, van moeten doorgaan. Als je stress hebt, trek je je schouders op. Als je bang bent, trek je je nek in. Als je boos bent maar het niet toont, span je je schouders aan.
Opgekropte emoties en lichamelijke klachten in je nek en schouders komen heel vaak voor. Stijfheid, pijn tussen je schouderbladen, hoofdpijn die vanuit je nek komt. Het zijn signalen dat er iets vastzit wat eruit wil.
Je middenrif
Je middenrif is de plek van je ademhaling. Van ruimte geven of juist vasthouden. Als je emoties opkropt, ga je anders ademen. Hoger, oppervlakkiger. Je middenrif spant aan en ontspant niet meer volledig. Een emotionele blokkade in je middenrif voelt naar.
Dit geeft een beklemd gevoel op je borst, moeite met diep ademhalen, spanning rond je ribben. Soms zelfs klachten zoals het syndroom van Tietze. Je lijf kan letterlijk niet meer ademruimte vinden.
Je bekkenbodem
Je bekkenbodem is de basis. De plek waar je staat, waar je kracht vandaan komt. Maar ook de plek waar je je kwetsbaar voelt. Als je emoties inhoudt, span je vaak ook je bekkenbodem aan. Je houdt alles vast. Je laat niet los.
Dit kan zorgen voor klachten zoals pijn in je onderrug, bekkenklachten, problemen met plassen of ontlasting, of een gevoel van druk en spanning onderaan je buik.
Opgekropte emoties en lichamelijke klachten: je zenuwstelsel blijft zoeken
Hier komt iets belangrijks bij. Als je een emotie niet afmaakt, blijft je zenuwstelsel geactiveerd. Wat betekent dat?
Stel: je schrikt. Je lijf maakt adrenaline aan, je hartslag gaat omhoog, je spieren spannen zich aan. Je bent klaar om te vluchten of te vechten. Maar je doet het niet. Je slikt het in. Je gaat gewoon door.
Wat gebeurt er dan? Die activatie blijft hangen. Je zenuwstelsel denkt: we zijn nog niet klaar. Er is nog steeds gevaar. We moeten oplossing zoeken. En dus blijf je alert. Je blijft zoeken. Naar een uitweg, naar een oplossing, naar een manier om die emotie toch kwijt te raken.
Dit geeft een verhoogde activatie van je zenuwstelsel. Je blijft gespannen, gejaagd, alert. Je slaapt slecht. Je bent moe maar kunt niet ontspannen. Je voelt je onrustig. Dit zijn allemaal signalen van opgekropte emoties en lichamelijke klachten die daaruit voortkomen.
Uitdrukkingen over opgekroptie emoties
De Nederlandse taal zit vol uitdrukkingen die verwijzen naar opgekropte emoties en lichamelijke klachten. Ze zijn er niet voor niets. Ze vertellen precies wat er gebeurt in je lijf.
💬 Iets op je maag hebben
🗣️ Een brok in je keel
💪 Je schouders eronder zetten
😬 Op je tanden bijten
🤐 Je mond houden
😶 Iets inslikken
😤 Het zit je dwars
💔 Je hart vasthouden
😮💨 Je ingehouden adem
Herken je deze? Welke past bij jou? Welke voel je in je lijf?
Wat kan je doen bij opgekropte emoties en lichamelijke klachten?
Het goede nieuws: je hoeft dit niet voor altijd mee te dragen. Er is een weg terug. Een weg naar meer ruimte, meer ontspanning, meer vrijheid in je lijf.
Hier een paar eerste stappen:
💚 Geef jezelf toestemming om te voelen. Het mag er zijn. Boosheid, verdriet, angst, frustratie. Het hoeft niet meteen opgelost te worden. Het mag er gewoon zijn.
💃 Beweeg. Dans, stamp, schud, sla op een kussen. Geef je lijf de kans om de energie die vastzit eruit te gooien.
🌬️ Adem. Diep, naar je buik. Laat je middenrif bewegen. Geef ruimte aan je ademhaling.
😢 Huil. Als het komt, laat het komen. Huilen is een van de krachtigste manieren om opgekropte emoties los te laten.
🗨️ Praat. Tegen iemand die luistert zonder oordeel. Of schrijf het op. Geef woorden aan wat er in je leeft.
🤲 Zoek een veilige plek om te voelen. Soms heb je begeleiding nodig om bij die diepere lagen te komen. En dat is helemaal oké.
Cranio sacraal therapie: leren voelen en veilig uiten
Wil je echt bij je opgekropte emoties komen? Leren ze op een veilige manier te voelen en los te laten? Dan kan een cranio sacraal sessie je enorm helpen.
Tijdens een cranio sacraal sessie werk je met heel zachte aanraking. Je lijf krijgt de ruimte om te ontspannen, om los te laten. En vaak komen dan ook emoties naar boven. Dat mag. Sterker nog, dat hoort erbij. Zo ontstaat er letterlijk en figuurlijk meer ademruimte.
Bronnen en wetenschappelijke verdiepingsliteratuur:
opgekropte emoties
Ciuluvica C, Fulcheri M, Amerio P. Expressive Suppression and Negative Affect, Pathways of Emotional Dysregulation in Psoriasis Patients. Front Psychol. 2019 Aug 21;10:1907. doi: 10.3389/fpsyg.2019.01907. PMID: 31496974; PMCID: PMC6712996.
Chen S, Chen C, Yang J, Yuan J. Trait self-consciousness predicts amygdala activation and its functional brain connectivity during emotional suppression: an fMRI analysis. Sci Rep. 2017 Mar 8;7(1):117. doi: 10.1038/s41598-017-00073-3. PMID: 28273918; PMCID: PMC5428331.
Thuillard S, Dan-Glauser ES. The simultaneous use of Emotional suppression and Situation selection to regulate emotions incrementally favors physiological responses. BMC Psychol. 2020 Dec 11;8(1):133. doi: 10.1186/s40359-020-00495-1. PMID: 33308297; PMCID: PMC7731633.
Settineri S, Frisone F, Alibrandi A, Merlo EM. Emotional Suppression and Oneiric Expression in Psychosomatic Disorders: Early Manifestations in Emerging Adulthood and Young Patients. Front Psychol. 2019 Aug 20;10:1897. doi: 10.3389/fpsyg.2019.01897. PMID: 31481915; PMCID: PMC6710394.
Compas BE, Jaser SS, Bettis AH, Watson KH, Gruhn MA, Dunbar JP, Williams E, Thigpen JC. Coping, emotion regulation, and psychopathology in childhood and adolescence: A meta-analysis and narrative review. Psychol Bull. 2017 Sep;143(9):939-991. doi: 10.1037/bul0000110. Epub 2017 Jun 15. PMID: 28616996; PMCID: PMC7310319.
Herman AM, Zaremba D, Kossowski B, Marchewka A. The utility of the emBODY tool as a novel method of studying complex phenomena-related emotions. Sci Rep. 2022 Nov 18;12(1):19884. doi: 10.1038/s41598-022-23734-4. PMID: 36400810; PMCID: PMC9674849.
Yazdi H, Ljung Aust M, Wickman C, Bujacz A, Kowalski L, Lundström JN. Who gets frustrated? Identifying individuals prone to frustration using a latent profile analysis. Front Psychol. 2025 Feb 21;16:1483965. doi: 10.3389/fpsyg.2025.1483965. PMID: 40062200; PMCID: PMC11885221.
Hartmann M, Lenggenhager B, Stocker K. Happiness feels light and sadness feels heavy: introducing valence-related bodily sensation maps of emotions. Psychol Res. 2023 Feb;87(1):59-83. doi: 10.1007/s00426-022-01661-3. Epub 2022 Feb 28. PMID: 35226152; PMCID: PMC9873729.
Zhang XY, Wu WX, Shen LP, Ji MJ, Zhao PF, Yu L, Yin J, Xie ST, Xie YY, Zhang YX, Li HZ, Zhang QP, Yan C, Wang F, De Zeeuw CI, Wang JJ, Zhu JN. A role for the cerebellum in motor-triggered alleviation of anxiety. Neuron. 2024 Apr 3;112(7):1165-1181.e8. doi: 10.1016/j.neuron.2024.01.007. Epub 2024 Jan 31. PMID: 38301648.
Novembre G, Zanon M, Morrison I, Ambron E. Bodily sensations in social scenarios: Where in the body? PLoS One. 2019 Jun 11;14(6):e0206270. doi: 10.1371/journal.pone.0206270. PMID: 31185013; PMCID: PMC6559636.
Bonini L, Rotunno C, Arcuri E, Gallese V. Mirror neurons 30 years later: implications and applications. Trends Cogn Sci. 2022 Sep;26(9):767-781. doi: 10.1016/j.tics.2022.06.003. Epub 2022 Jul 5. PMID: 35803832.
Ettlin DA, Napimoga MH, Meira E Cruz M, Clemente-Napimoga JT. Orofacial musculoskeletal pain: An evidence-based bio-psycho-social matrix model. Neurosci Biobehav Rev. 2021 Sep;128:12-20. doi: 10.1016/j.neubiorev.2021.06.008. Epub 2021 Jun 9. PMID: 34118294.
Mayer EA, Naliboff BD, Chang L, Coutinho SV. V. Stress and irritable bowel syndrome. Am J Physiol Gastrointest Liver Physiol. 2001 Apr;280(4):G519-24. doi: 10.1152/ajpgi.2001.280.4.G519. PMID: 11254476.
Vergallito A, Petilli MA, Cattaneo L, Marelli M. Somatic and visceral effects of word valence, arousal and concreteness in a continuum lexical space. Sci Rep. 2019 Dec 27;9(1):20254. doi: 10.1038/s41598-019-56382-2. PMID: 31882670; PMCID: PMC6934768.
Albernaz-Mariano KA, Demarchi Munhoz C. The infralimbic mineralocorticoid blockage prevents the stress-induced impairment of aversive memory extinction in rats. Transl Psychiatry. 2022 Aug 24;12(1):343. doi: 10.1038/s41398-022-02118-2. PMID: 35999226; PMCID: PMC9399104.
Lowry CA, Smith DG, Siebler PH, Schmidt D, Stamper CE, Hassell JE Jr, Yamashita PS, Fox JH, Reber SO, Brenner LA, Hoisington AJ, Postolache TT, Kinney KA, Marciani D, Hernandez M, Hemmings SM, Malan-Muller S, Wright KP, Knight R, Raison CL, Rook GA. The Microbiota, Immunoregulation, and Mental Health: Implications for Public Health. Curr Environ Health Rep. 2016 Sep;3(3):270-86. doi: 10.1007/s40572-016-0100-5. PMID: 27436048; PMCID: PMC5763918.
Miller AH, Raison CL. The role of inflammation in depression: from evolutionary imperative to modern treatment target. Nat Rev Immunol. 2016 Jan;16(1):22-34. doi: 10.1038/nri.2015.5. PMID: 26711676; PMCID: PMC5542678.
Brouwer A, Carhart-Harris RL, Raison CL. Psychotomimetic compensation versus sensitization. Pharmacol Res Perspect. 2024 Aug;12(4):e1217. doi: 10.1002/prp2.1217. PMID: 38923845; PMCID: PMC11194300.
Atari M, Mehl MR, Graham J, Doris JM, Schwarz N, Davani AM, Omrani A, Kennedy B, Gonzalez E, Jafarzadeh N, Hussain A, Mirinjian A, Madden A, Bhatia R, Burch A, Harlan A, Sbarra DA, Raison CL, Moseley SA, Polsinelli AJ, Dehghani M. The paucity of morality in everyday talk. Sci Rep. 2023 Apr 12;13(1):5967. doi: 10.1038/s41598-023-32711-4. PMID: 37045974; PMCID: PMC10097712.
Mascaro JS, Palmer PK, Ash MJ, Florian MP, Kaplan DM, Palitsky R, Cole SP, Shelton M, Raison CL, Grant GH. A randomized controlled trial of a compassion-centered spiritual health intervention to improve hospital inpatient outcomes. PLoS One. 2025 Mar 3;20(3):e0313602. doi: 10.1371/journal.pone.0313602. PMID: 40029890; PMCID: PMC11875371.
Schiffer F. The physical nature of subjective experience and its interaction with the brain. Med Hypotheses. 2019 Apr;125:57-69. doi: 10.1016/j.mehy.2019.02.011. Epub 2019 Feb 7. PMID: 30902153.
Ventegodt S, Morad M, Hyam E, Merrick J. Clinical holistic medicine: induction of spontaneous remission of cancer by recovery of the human character and the purpose of life (the life mission). ScientificWorldJournal. 2004 May 26;4:362-77. doi: 10.1100/tsw.2004.94. PMID: 15175834; PMCID: PMC5956382.
Boyle PA, Barnes LL, Buchman AS, Bennett DA. Purpose in life is associated with mortality among community-dwelling older persons. Psychosom Med. 2009 Jun;71(5):574-9. doi: 10.1097/PSY.0b013e3181a5a7c0. Epub 2009 May 4. PMID: 19414613; PMCID: PMC2740716.
Schnell T, Danbolt LJ. The Meaning and Purpose Scales (MAPS): development and multi-study validation of short measures of meaningfulness, crisis of meaning, and sources of purpose. BMC Psychol. 2023 Oct 3;11(1):304. doi: 10.1186/s40359-023-01319-8. PMID: 37789417; PMCID: PMC10548553.
Dai Y, Zhou Z, Yu W, Ma Y, Kim K, Rivera N, Mohammed J, Lantelme E, Hsu-Kim H, Chilkoti A, You L. Biomolecular condensates regulate cellular electrochemical equilibria. Cell. 2024 Oct 17;187(21):5951-5966.e18. doi: 10.1016/j.cell.2024.08.018. Epub 2024 Sep 10. PMID: 39260373; PMCID: PMC11490381.
Waxman SG. Clinical observations on the emotional motor system. Prog Brain Res. 1996;107:595-604. doi: 10.1016/s0079-6123(08)61889-0. PMID: 8782544.
Wattendorf E, Westermann B, Fiedler K, Ritz S, Redmann A, Pfannmöller J, Lotze M, Celio MR. Laughter is in the air: involvement of key nodes of the emotional motor system in the anticipation of tickling. Soc Cogn Affect Neurosci. 2019 Aug 31;14(8):837-847. doi: 10.1093/scan/nsz056. PMID: 31393979; PMCID: PMC6847157.
Albin RL. Tourette Syndrome as a Disorder of the Social Decision Making Network. Front Psychiatry. 2019 Oct 8;10:742. doi: 10.3389/fpsyt.2019.00742. PMID: 31649568; PMCID: PMC6792345.
Chen Y, Song Y, Wang H, Zhang Y, Hu X, Wang K, Lu Y, Zhang Z, Li S, Li A, Bao L, Xu F, Li C, Zhang X. Distinct neural networks derived from galanin-containing nociceptors and neurotensin-expressing pruriceptors. Proc Natl Acad Sci U S A. 2022 Aug 16;119(33):e2118501119. doi: 10.1073/pnas.2118501119. Epub 2022 Aug 9. PMID: 35943985; PMCID: PMC9388111.
Tan S, Tillisch K, Mayer E. Functional Somatic Syndromes: Emerging Biomedical Models and Traditional Chinese Medicine. Evid Based Complement Alternat Med. 2004 Jun 1;1(1):35-40. doi: 10.1093/ecam/neh016. PMID: 15257324; PMCID: PMC442118.